კელტების ორი მთავარი დღესასწაული ქონდათ. პირველ მაისს ისინი ზაფხულის დაწყებას აღნიშნავდნენ, ხოლო 1 ნოემბერს კი საჰვინს ანუ ზაფხულის დამთავრებას. მათ ჯეროდათ რომ პირველ ნოემბერს ორ სამყაროს საზღვარი ერთმანეთს უახლოვდებოდა და საჰვინი იყო დრო როცა ზებუნებრივი ძალები აქტიურდებოდნენ. ამ დღეს მოჩვენებები დასხვა ზებუნებრივი არსებები თავისუფლად გადმოდიოდნენ ადამიანთა სამყაროში.

“საჰვინის პერიოდში სამყაროს ნორმალური წყობილება დარღვეულია, ბუნებრივ და ზებუნებრივ სამყაროს შორის ბარიერი დროებით არ არსებობს.ბუნებრივ სამყაროში გადმოსასვლელად ამ დღეს გარდაცვლილთა სულებისთვის კარები ღიაა.” – კელტური მითოლოგია.

რიტუალი ავი სულების დასაფრთხობად -

ზაფხულის მიწურულს დრუიდები ატარებდნენ რიტუალებს, რომლის დროსაც ისინი ღმერთებს მსხვერპლად წირავდნენ ცხოველებს და მოსავალს. ზოგჯერ ადამიანებსაც კი.
ისინი ღმერთებს თხოვდნენ დაებრუნებინათ მზე ზამთრის შემდეგ და განედევნათ ავი სულები.

რიტუალის დროს კელტები ანთებდნენ კოცონს. ცეცხლი წარმოადგენდა მზეს და ეხმარებოდა დრუიდებს ბნელი ძალების განდევნაში. დრუიდები ამ ცეცხლში წვავდნენ ცხოველებს და ზოგჯერ ადამიანებს. კელტებს ეს ცეცხლი მთელი ზამთარი ენთოთ და იგი მზის შემცვლელს წარმოადგენდა. ეს რიტუალები კელტურ ქვეყნებში 1600 წლიდან შეწყდა.

საინტერესოა ის ფაქტი რომ ეს რიტუალი რომელიც ცეცხლით სრულდება, ძალიან გავს ქართულ “ჭიაკოკონობას” . ამ ორივეს ერთი დანიშნულება ქონდა – განედევნათ ავი სულები.
ჭიაკოკონობის ისტორია კი როგორც ამბობენ მაზდეანური ტრადიციებიდან მოდის. საინტერესოა რომ ევროპის სხვადასხვა ბოლოში მცხოვრებ ხალხში ცეცხლს საერთო დანიშნულება ქონდა.

პაგანური რიტუალები და ქრისტიანობა

ევროპაში ქრიტიანობის გავრცელების შემდეგ ხალხს არ უცდია გაეყქმებინა ეს პაგანური ტრადიცია. მათ საჰვინს სახე შეუცვალეს და ქრისტიანული ხალხისთვის უფრო მისაღები გახადეს. ამის შემდეგ საჰვინი პაგანური კულტურის და ქრისტიანული ტრადიციების ნაზავი გახდა.

მეშვიდე საუკუნეში პაპმა ბონიფეს მეოთხემ საჰვინი წმინდანთა დღით შეცვალა. პირველ ნოემბერს ქრისტიანული კელტური ქვეყნები პაგანური ფესტივალის მაგივრად წმინდათა მოხსენიების დღეს აღნიშნავდნენ. ეს დღე მანამდე 13 მაისს აღინიშნებოდა, მაგრამ პაპმა დღესასწაული 1 ნოემბერს აღინიშნებოდა. 31 ოქტომბერი კი გახდა წმინდანთა ღამე. ინგლისურად Hallows’ Eve. ‘hallow’ ინგლისურად წმინდას ნიშნავს.

ჰელოუინი ამერიკაში

ტრადიციული ჰელოუინის სიმბოლოები (ალქაჯები, შავი კატები, გოგრები, სანთლები, ნიღმები და ა.შ0 ამერიკაში მეცხრამეტე საუკუნეში გამოჩნდა. 1848 წლიდან ამერიკაში მილიონობით ირლანდიელმა დაიწყო მიგრაცია. ახალ გარემოში დრუიდულმა დღესასწაულმა ახალი სახლი იპოვა. Jack-o-lantern ანუ გოგრაში გამოჭრილი სახე არის დაწყევლილი სულის უძველესი სიმბოლო. ტრადიციულად ირლანდიელები თალგამისგან ან ჭარხლისგან აკეთებნენ სახეს რომელიც ავ სულს ან გობლინს გამოსახავდა.

როდესაც ირლანდიელები ამერიკაში ჩამოვიდნენ, მათ ვერ იპოვეს ვერც თალგამი და ვერც ჭარხალი სახის გამოსაჭრელად. თუმცა მათ იპოვეს გოგრა და ამის შემდეგ გოგრებზე დაიწყეს სახის გამოთლა. გოგრა ჰელოუინის სიმბოლო გახდა.

გოგრაზე გამოკვეთილი დაწყევლილი სული ან დემონი აფრთხოვდა სხვა ავ სულებს. ირლანდიელებს ჯეროდათ რომ თუ დემონი ან ავი სული ნახავდა თავისნაირ შეხედულების არსებას, ისინი შეშინებულები გაიქცეოდნენ იმ ადგილიდან. ამიტომ ისინი გოგრებს სოფლების საზღვრებზე დებდნენ და მათში სანთლებს ანთებდნენ რათა ღამითაც ხილული ყოფილიყვნენ.

ჰელოუინის სხვა სიმბოლოები

ღამურები, ბუები და სხვა ღამის ცხოველები პოპულარულ ჰელოუინის სიმბოლოებია. კელტებს ჯეროდათ რომ ესეთ ცხოველებს შეეძლოთ ესაუბრათ გარდაცვლილ სულებთან.

შავ კატას კი რელიგიური დატვირთვა აქვს. შავი კატები ითვლებოდნენ რეინკარნირებულ არსებებათ რომელთაც წინასწარმეტყველების ნიჭი ქონდათ. შუა საუკუნეების ევროპაში კი ჯეროდათ რომ ალქაჯებს შეეძლოთ შავ კატად გადაქცევა. როდესაც ისინი სადმე შავ კატას ნახავდნენ, თვლიდნენ რომ ეს გარდასახული ალქაჯი იყო.

ჯადოქრები და ჯადოქრობაც დაკავშირებულია ჰელოუინის დღესასწაულთან. ჯადოქრები არიან უძველესი რელიგიის მიმდევრები რომელსაც ისინი “ვიკას” (Wicca) უწოდებენ. დღეს ჯადოქრები თანამედროვე პაგანიზმის წარმომადგენლები არიან. პაგანიზმი ეს არის რელიგია რომლის მიმდევრებიც აღიარებენ ძველი რელიიგის, სკანდინავიური, ბერძნული ან კელტურური მითოლოგიის ღმერთების არსებობას და ეთაყვანებიან მათ.

ჯადოქრებისთვის ჰელოუინი არის მკვდართა ფესტივალი და მათთვის ეს დღე წარმოადგენს “ჯადოქართა წლის დასასრულს და დასაწყისს.” ანუ მათთვის ეს დღე ახალი წელია. რადგანაც ძველი კელტური გადმოცემების თანახმად ამ დღეს ორ სამყაროს შორის საზღვარი ძალიან ახლოა, თანამედროვე ჯადოქრები ჰელოუინის დღეს ატარებენ რიტუალს და ცდილობენ სულებთან კონტაქტში შესვლას.

თანამედროვე ჰელოუინი

დღეს ჰელოუინს მილიონობით ადამიანი აღნიშნავს. უმეტესობამ არც კი იცის ამ დღის დანიშნულება. თუმცა ჰელოუინს დღეს სახე შეცვლილი აქვს და უბრალოდ გასართობ ფესტივალად არის გადაქცეული. ძველ დროში კი ჰელოუინის დანიშნულება სხვა იყო.

როდესაც კითხვა ისმის – “აღნიშნოს თუ არა ქრისტიანმა და სხვა თანამედროვე რელიგიების მიმდევრებმა ჰელოუინი?” პასუხი შეიძლება იყოს ორგვარი : შეიძლება აღნიშნოს და გაერთოს მეგობრებთან ერთად და არც კი იცოდეს რას ნიშნავს ჰელოუინი ან აღნიშნოს რიტუალების ჩასატარებლად რაც სხვა რელიგიებისთვის მიუღებელია. დღეს ჰელოუინი უბრალოდ ფესტივალია თუმცა მისი ნამდვილი დატვირთვა პაგანური და ოკულტურია.